Het is begin september. De zon schijnt nog, de dagen zijn nog lang genoeg, en je hebt net vakantie gehad. Je zou je helemaal opgeladen moeten voelen maar toch ben je moe.
Je komt ’s ochtends je bed niet uit. Je hoofd is traag. Je lijf voelt zwaar, alsof je door water loopt. En je denkt: ik heb net twee weken vrij gehad, waar slaat dit op?
Deze vermoeidheid in de nazomer zie ik elk jaar terugkomen in mijn praktijk. Rond eind augustus en begin september zit mijn agenda vol met mensen die precies dit zeggen. Je bent niet de enige, en je stelt je niet aan.
In dit artikel leg ik uit waar dat zware gevoel vandaan komt, waarom een vakantie het niet altijd oplost, en wat je er zelf aan kunt doen.
Waar komt die vermoeidheid in de nazomer vandaan?
Er spelen een paar dingen tegelijk, en juist die stapeling maakt het zwaar.
Ten eerste heb je een zomer achter de rug. Zomers zijn druk. Later naar bed, meer alcohol, onregelmatig eten, kinderen thuis, logees, uitjes, verjaardagen. Leuk allemaal, maar het kost energie. Je hebt maanden op een hoger toerental gedraaid.
Ten tweede begint alles tegelijk opnieuw. School, werk, sport, verenigingen, agenda’s die weer vol lopen. In één week schakel je van vakantiestand naar volle bak.
Ten derde verandert het licht. De dagen worden korter en je lijf merkt dat eerder dan jij. Je slaapritme schuift, en je energie schuift mee.
Op zichzelf is elk van die drie te doen. Bij elkaar opgeteld is het veel.
In de Chinese geneeskunde is de nazomer een eigen seizoen
Wij kennen vier seizoenen. In de Chinese geneeskunde zijn het er vijf. De nazomer, ruwweg van eind augustus tot eind september, is daar een seizoen op zich.
Dat seizoen hoort bij het element Aarde. En Aarde gaat over je spijsvertering en over voeding in de breedste zin. Niet alleen wat je eet, maar vooral of je lichaam er iets mee kan.
Wat ik in deze periode veel zie: een opgeblazen gevoel, zin in zoet, zwaarte in de benen, moeite met opstarten, en een hoofd dat maar niet helder wordt. Piekeren hoort er vaak ook bij.
Waarom een vakantie het niet altijd oplost
Dit is het punt waar veel mensen op vastlopen.
Twee weken vrij zijn is niet hetzelfde als twee weken herstellen. Op vakantie ga je vaak later slapen, eet je anders, drink je meer, en zit je uren in een auto of vliegtuig. Je bent uit je ritme geweest, niet uit je vermoeidheid.
En loop je al maanden of jaren op je reserves, dan vult twee weken die reserves niet aan. Dat is geen falen van jou. Dat is gewoon rekenwerk.
Daar komt bij dat rust nemen vaak voelt als luiheid. Dus rust je met een half oog op je to-do lijst. Dat is geen rust, dat is pauze.
Wat helpt er wel in de nazomer?
Geen grote ingrepen. Wel een paar dingen die juist in deze periode opvallend veel verschil maken.
- Begin je dag warm. Havermout, soep, roerei, wat dan ook, als het maar warm is. Koude smoothies en yoghurt met fruit vragen nu veel van je spijsvertering.
- Minder ijskoud. IJsklontjes, ijskoffie, ijsjes. Prima in juli, zwaar in september.
- Herstel eerst je ritme, vul dan pas je agenda. Een week op tijd naar bed voordat je alles er weer bij plant.
- Ga ’s ochtends naar buiten. Tien minuten daglicht binnen een uur na het opstaan doet meer voor je ritme dan een extra kop koffie.
- Eet op vaste tijden. Je spijsvertering houdt van voorspelbaarheid, zeker nu.
Merk je na twee of drie weken nog niks? Dan zit er waarschijnlijk meer onder dan alleen het seizoen. Op mijn pagina over acupunctuur tegen vermoeidheid lees je hoe ik daar dan naar kijk. Slaap je ook slecht, kijk dan ook eens bij slapeloosheid.
Wanneer is het niet meer gewoon de nazomer?
Hier wil ik duidelijk zijn, want niet alles is een seizoensdipje.
Vermoeidheid die bij het seizoen past, wordt langzaam minder zodra je ritme terugkomt. Ga naar je huisarts als:
- je vermoeidheid maanden aanhoudt of steeds erger wordt
- je onbedoeld afvalt
- je koorts hebt of ’s nachts hevig zweet
- je bleek bent, duizelig, of kortademig bij kleine inspanning
- je somber bent en dat niet meer opklaart
Bloedarmoede, schildklierproblemen en een tekort aan ijzer of vitamine B12 zijn met een simpele bloedtest uit te sluiten. Dat is een verstandige eerste stap. Ik ben complementair, geen vervanging.
Dus: is die vermoeidheid in de nazomer normaal?
Vaak wel. Een zomer op hoog toerental, een september die meteen vol zit, en een lichaam dat het licht ziet veranderen. Dat verklaart een hoop.
Maar normaal betekent niet dat het zo moet blijven. Vermoeidheid in de nazomer die na een paar weken niet zakt, laat zien dat je lichaam gewend is geraakt aan een nieuw normaal. En dit hoort niet zo te zijn.
Je hoeft niet zeker te zijn om te beginnen. Wil je weten wat er bij jou speelt, plan dan een gratis kennismaking. We kijken samen naar wat je lichaam probeert te vertellen. Soms is dat een paar behandelingen, soms werken we met kruiden, en soms is mijn advies dat je eerst bij je huisarts langsgaat.